جو

---

جو یکی از غلات به شمار می رود. چرخه زندگی این گیاه یک ساله و از خانواده گرامینه ها(گندمیان) است.

کشت جو احتمالا از اتیوپی و آسیای جنوب شرقی آغاز شده است.خاستگاه اصلی جو هنوز ناشناخته است اما بسیاری از محققین خاستگاه ان را کوه های زاگرس در غرب ایران ، آناتولی جنوبی و فلسطین می دانند. مبدا جو ریشک دار و غلاف دار کشور اتیوپی و شمال آفریقا و مبدا نوع بدون ریشک ، ریشک کوتاه و کلاهک دار آسیای جنوب شرقی بویژه چین و ژاپن است.

کشت گندم و جو نخستین بار در ایران متداول شد. جو یکی از سازگارترین غلات است که در شرایط آب و هوایی مساعد در خاک حاصلخیز که قابلیت نگهداری آب در آن زیاد است و همچنین در خاک هایی که ph  آن ها بین 7 تا 8 باشد تولید می شود. این گیاه نسبت به گندم در برابر خشکی مقاومتر است ، بنابراین در آب و هوایی که آب سبب محدود کردن تولید غلات می شود ، جو می تواند بیشترین محصول را تولید کند.

تولید جو در هر نوع زمینی با بارندگی سالیانه 200 ات 250 میلی متر امکانپذیر است . جو نسبت به دمای بالا بیش از 32 درجه سانتی گراد مقاوم است اما در شرایط آب و هوای مرطوب در برابر دمای بالا بسیار حساس است.دانه جو نسبت به گندم برای جوانه زدن به رطوبت کمتری نیاز دارد. در مواردی که پس از جوانه زدن دانه گیاه به علت کمبود رطوبت خشک شود با فراهم شدن شزایط مساعد رطوبتی ، گیاه رشد مجدد خود را با شدت بیشتری آغاز می نماید.

جو از لحاظ مقاومت به سرما نسبت به گندم در ردیف پایینتری قرار می گیرد. به نظر می رسد رشد جوی پاییزه در مناطق سردسیر چندان اطمینان بخش نباشد ، در مقایسه با سایر غلات جو نسبت به شوری خاک چه در مرحله جوانه زنی و چه در مراحل دیگر مقاوم تر است. معمولاٌ جو را هنگامی که رطوبت دانه بین 30 تا 40درصد باشد برداشت می کنند .زیرا در این میزان رطوبت دانه ها چاقتر هستند.

خصوصیات عمومی جو برای آسیاب و استفاده در خوراک :

آزمون وزن : ۵۱.۵ کیلوگرم/۱۰۰ لیتر ( درجه ۱: ۶۱.۷ کیلوگرم/۱۰۰ لیتر)

حداکثر مواد خارجی : ۶ درصد

حداکثر غلات آسیب دیده : ۳ درصد

رنگ : زرد یا زرد طلایی، بدون خاکه اضافی

بو : عاری از بوی کپک زدگی و یا ترش شدگی

غله سخت باید به گونه ای فرآوری شود تا حداکثر مواد مغذی آن در دسترس حیوان قرار گیرد. از انواع فرآوری به غلطک زدن و ورقه ای کردن با بخار می توان اشاره نمود. کیفیت جو به چگونگی انبار داری نیز بستگی دارد. انبارداری ضعیف و ورود حشرات، رشد قارچ ها و کپک ها، ترکیب تغذیه ای را تغییر می دهد.

 

فهرست کشور ها بر پایه تولید جو :

• روسیه
• ایالات متحده
• چین

 

مقایسه آنالیز دو نوع جو قزاق و جو روس :

جو قزاق :

• رطوبت 13.8%
• درجه خلوص : 97.5%
• حداقل پروتئین : 10%
• ظاهر : زرد رنگ و لاغر

جو روس :

• رطوبت : حداکثر 12.5%
• حداقل پروتئین : 11.5%
• ظاهر: سفید رنگ و درشت تر ( از نظر قیمت بیشتر از جو قزاق می باشد.

 

دانه جو عمدتاً به عنوان غذا برای حیوانات و در مقیاس کوچکتر برای تغذیه انسانها، تهیه نوشیدنی ها و در موارد صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد و جزء اولین غلاتی است که اهلی شده است.
منشاء جو مربوط به خاور میانه بوده و توسط کریستف کلومب در سال 1493 به آمریکای شمالی برده شد و تا کنون مورد استفاده قرار میگیرد.همانگونه که در گزارش FAO دیده میشود کشور ما در محدوده متوسطی از نظر تولید جو قرار دارد و میزان قابل توجهی از این دانه را تولید می کند.
این محصول برای دامداران و طیورداران محصولی با ارزش بسیار بالا محسوب می گردد به طوری که بدون نیاز به مکمل به مصرف دام می رسد.

دانه جو به لحاظ محتوی مناسب انرژی و پروتئین، در مصارف دامی مورد توجه بوده و فرآوری دانه جو برای حد اکثر کردن قابلیت استفاده از آن برای گاو شیری و همچنین پرواری مد نظر است.
این محصول مانند دیگر خوراک های دامی از لحاظ پروتئینی ارزش بسیار زیادی دارد و پروتئین داخل این آن در حدود چهار درصد است، این میزان از پروتئین برای تمامی مراحل زندگی دام و طیور ارزشمند است .

اما دو مرحله‌ی بسیار مهم وجود دارد که دام به صورت حیاتی به این محصول نیازمند است که شامل مرحله باروری و شیردهی دام می باشد. پروتئین موجود در جو  به غنی تر شدن شیر دام منجر می گردد و به طور کلی این محصول روی رشد و نمو و همچنین سرعت رشد دام و طیور نقش اساسی ایفا می کند .

دانه جو به علت داشتن پریکارپ ( بیرونی‌ترین لایه پوسته)  نسبت به هضم شکمبه ای مقاوم است و علاوه بر آن بوسیله یک پوشش فیبری با قابلیت هضم پایین احاطه شده است و بر خلاف دانه ذرت بر اثر جویده شدن آسیب عمده ای نمی بیند و میزان زیادی از آن دفع خواهد شد، ولی در صورت شکسته شدن بعلت اینکه ماتریکس پروتئینی جو محلول تر از ذرت است، قابلیت نفوذ بهتری را برای باکتریها فراهم میکند.
قیمت روز جو دامی در هر شرایطی ممکن است متفاوت باشد و به حجم واردات یا کشت سالیانه بستگی داشته باشد، در حالت کلی زمانی که زیاد وارد شود یا در کشور به خوبی کشت شود قیمت آن مناسب تر است.

انواع فرآوری
فرآوریهای معمول در مورد دانه جو به 4 دسته تقسیم میشوند:

1- فرآیند های فیزیکی سرد (Cold physical processing ): شامل فرایند هایی مثل آسیاب کردن(Grinding)، غلطک زدن خشک (Dry rolling ) و افزودن آب (Tempering)
2- فرآیندهای فیزیکی گرم ( Hot physical processin ): مثل فرآیندهای پرک کردن با بخار، تف دادن و غیره.
3- فرآوری شیمیایی (Chemical processing )
4- فرآوری آنزیمی (Enzymatic processing ) : که عموما بوسیله آنزیم های هاضم فیبر و سایر مواد غیرقابل هضم انجام میشود.